ပဵၼ်မိူင်းၽီၸၼ်ႉၸႃတုမႁႃရသိၵ ပဵၼ်ၽီၸၼ်ႉထိၼိုင်ႈ

 

ပဵၼ်ၽီၸၼ်ႉထိၼိုင်ႈ ပဵၼ်မိူင်းၽီၸၼ်ႉၸႃတုမႁႃရသိၵ တင်ႈယူႇတီႈတိၼ်လွႆသီႇၼႄႇရု မီးၶုၼ်ၽီလူင် 4 တူၼ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉ4 ၽၢႆႇ။

1. ၸဝ်ႈသတ်ႉထႃႇရ မီးၽၢႆႇၼႃႈဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၵၼ်ႇတရဝ(ၵူၼ်းထၼ်း) ဝိတယထွၼ်း လႄႈ ၵုမ်ၿၼ်ႇတႃႇ(ၵုမ်းၽၼ်း)

2. ၸဝ်ႈဝိရုၼ်းႁွၵ်ႇ မီးၽၢႆႇၼႃႈဝၼ်းႁွင်ႇသေ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၵရုတ်ႈ (ၵႃလုၼ်ႇ) ။

3. ၸဝ်ႈဝိရူပ်ႉပၢၵ်ႉ မီးၽၢႃႇဝၼ်းတူၵ်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇၼၵ်ႈၵႃး

4. ၸဝ်ႈဝႅတ်ႉသုဝၼ်ႇ မီးၽၢႆႇႁွင်ႇသေ ၽွင်းငမ်းၼိူဝ်မူႇယၵ်း ၽီလူး ၽၢႆး ၶဝ်။

 

ၵူၼ်းထၼ်း (ၵၼ်ထရဝ) ၊ ဝိတ်ႉထယႃႇထွၼ်း ၊ ၵုမ်ႇၽၼ်း(ၵုမ်ႇၽၼ်တ)

ၵူၼ်းထၼ်း ၵၼ်ႇတရဝ မီး 3 မဵဝ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉပဵၼ်

ၵူၼ်းထၢၼ်းၸၼ်ႉသုင် မီးဝိမၢၼ်ႇယူႇၼႂ်းၸၼ်ႉၸႃတုမႁႃရႃၸိၵႃ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢၼ်းၸိၵႃႇ တေႇဝပုတ်ႉတ

ၵူၼ်းထၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ၵိူတ်ႇတီႈထိူၼ်ႇႁိမဝူၼ်ႇတႃႇ မီးဝိမၢၼ်ႇႁိၼ်ၼႂ်းတူၼ်ႈမႆႉသေ ပဵၼ်ၽူႈတူၺ်းထိုင်ပၼ်ၵူၼ်းထၼ်းၸၼ်ႉသုင်။

ၵူၼ်းထၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ယူႇဝႆႉၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်း ယူႇၸွမ်းတူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်မီးဢၢႆႁွမ် မိူၼ်ၼင်ႇ တူၼ်ႈမႆႉ မီးဢၢႆႁွမ်တီႈႁၢၵ်ႈ တူၼ်ႈ ၼိူဝ်ႉ လွၼ်ႉ ပိူၵ်ႇ ၼင် မႂ် မွၵ်ႇ မၢၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ။

ၵူၼ်းထၼ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးလွင်ႈသူင်ၼႂ်းတၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၵၢမ်ႇမၵုင်ႇတၢင်းလၢႆၽဵင်းၵႂၢမ်းမိူၼ်ၼင်ႇ၊ ၸိူင်း၊ တၢင်းၵႃႈ၊ ႁွင်ႉၵႂၢမ်း လႄႈတၢင်ႇပိူင်။

ၵူၼ်းထၼ်းသူင်ၵျိူၵ်ႈ ႁွင်ႉၵႂၢမ်းပိူဝ်ႈပၼ်တၢင်းသိူဝ်းမူႇတေႇဝတႃႇတၢင်းလၢႆလူၺ်ႈၸႂ်သိူဝ်း သႃႇ   ၵူၼ်းထၼ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈၶဝ်တိုၵ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်းမၼုသၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵုင်ႇမုၼ်ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃး လႄးၵၼ်တင်း လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵႃႇမၵုင်ႇ။

ဝိတယထွၼ်း ၼႆႉပဵၼ်ၵူၼ်းမီးတၢင်းႁူႉ ၼႂ်းပၢႆးသၢႆႊလၢႆလွင်ႈ ပႃးၸဵမ် 18 လွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ပၢႆးလၢဝ်၊  ၶဝ်ၸၢင်ႈမိၼ်လႆႈသေ မီးမုလ်းၵႃႇထႃႇ လၢႆလၢႆလွင်ႈ။  မီးႁၢင်ႈၽၢင်လၢႆလၢႆမဵဝ်း။ ယူႇႁင်းၵူၺ်းၵေႃႈမီး၊ ယူႇပဵၼ်မူႇ ယူႇပဵၼ်ၸုမ်းၵေႃႈမီး။

ၵုမ်ႇထၼ်း ၼႆႉ မီးႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်လၢၵ်ႇလၢႆး ၼႃႈတႃ ၽူင်ႉ ။ ပဵၼ်ယၵ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလီၵူဝ်မိူၼ်ၵူၼ်းယၵ်း ဢမ်ႇမီးၶဵဝ်ႈ ၶူၼ်ႁူဝ်ငေႃး  တူဝ်လမ်။

 ၵုမ်ႇၽၼ်း ၶဝ်ၼႆႉမီးတႄႇဢဝ်ၸၼ်ႉသုင်သုတ်း တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသုတ်း မီးပုၼ်ႈၽွၼ်း တႃႇတေလူင်းၵႂႃႇ တဵၵ်းတဵင် တူဝ်သတ်းငရၢႆး ၼႂ်းလူၵ်ႈတႂ်ႈလိၼ်။

တင်းၵူၼ်းထၼ်း ဝိထယထွၼ်း  လႄႈ ၵုမ်ႇၽၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်တေႇဝတႃႇ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ၸဝ်ႈထတ်ႉထႃႇ ၸဝ်ႈမႁႃရၢတ်ႇတင်း  4 ၸၼ်ႉ ၼႂ်းၶွပ်ႇလႅၼ်ႊလိၼ် ပွတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်ဝႆႉ။

ၵႃႇရူႇတႃႇ (ၵႃလုၼ်ႇ) ထႆးၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ (ၶရုတ်ႈ)

ၵႃလုၼ်ႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် တေႇဝတႃႇမဵဝ်းၼိုင်ႈ။ ယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈဝိရုၼ်းႁူၵ် ၼႂ်းၸဝ်ႈမႁႃရၢတ် 4 တူၼ်။ ဢၼ်ယူႇဝႆႉၼႃႈၽၢႆႇတၢင်းႁွင်ႇ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ၵႃလုၼ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်လီ ၶူၼ်းလေႃးၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီလႄႈ လွင်ႈၵိူတ်ႇ မီးၵႃလုၼ်ႇ 4 မဵဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်ဢူဝ်ႇပႃႇပႃႇတိၵႃႇမီးၶူၼ်သီၶမ်းမီးၶိူင်ႈႁွႆႈတိုဝ်းၸိူင်ႉၼင်ႇတေ ဝတႃႇ ယူႇမိူၼ်တေႇဝတႃႇ တေႃႇထိုင်ၸၼ်ႉမႁႃႇရႃႇၸိၵ။ (ထိူၼ်ႇၼိဝ်ႉၼႆႉ မီးယူႇၸၼ်ႉသွင်  ႁိမ်းႁွမ်းလွႆသီႇၼႄႇရူ။ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ ပဵၼ်ၼႂ်းမႁႃသမ်မုတ်တြႃႇ။ ဢၼ်ပဵၼ်တီႈယူႇ ၼၵ်ႈၵႃး)

ၵႃလုၼ်ႇ ၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ၵိူတ်ႇၸွမ်းလၢႆး ဢူဝ်ႇပႃႇပႃႇတီႇၵႃႇၼၼ်ႉ မီးၶူၼ်ၶမ်း။ မီးၶိူင်ႈႁွႆႈတိုဝ်းမိူၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၢင်းၽီတေႇဝတႃႇ။ ယူႇမိူၼ်တေႇဝတႃႇ ပေႃးမေႃလႅၵ်ႈ လၢႆႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈၸိုင် ၸင်ႇလႆႈမူၼ်ႈၸွမ်း ဢႃႇႁႃႇရတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်ထိပ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ၵႃလုၼ်ႇမၢင်မဵဝ်းမီးၸႂ်ပႅင်းၸင်းတီႈ ၼၵ်ႈၵႃးၵိၼ်ၼၵ်ႈၵႃး ပဵၼ်တၢင်းၵိၼ် မၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ ၵိၼ်မၢၵ်ႇမႆႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၼိူဝ်ႉသတ်းပဵၼ်တၢင်းၵိၼ်၊ ၵႃလုၼ်ႇ မၢင်မဵဝ်းၵေႃႈမီးၸႂ်ဢၶၢတ်ႈ တေႃႇသတ်းၼႂ်းငရၢႆး ၼႂ်းလူၵ်ႈတႂ်ႈလိၼ်။ ၸေႇတၼႃႇ ပဵၼ်ၽူႈမီးပုၼ်ႈ ၽွၼ်း တႃႇပၼ်တၢမ်ႇ တူဝ်သတ်းငရၢႆး

ၼၵ်ႈၵႃးပဵၼ်ၶုၼ်ၶွင်မူႇငူးတၢင်းလၢႆၸႅၵ်ႇပဵၼ်တူဝ်သတ်းတရိၵ်ႉသၢၼ်ႇၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈမီးလမ်း တူဝ်ယၢဝ်းသေ ဢမ်ႇၸၢင်ႈႁူႉၸႅင်ႈထိုင်လႆႈထမ်ႇမလႆႈ၊

ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ယူႇၾၢႆႇသုၶတိမီးယူႇၼႂ်းၵၢင်ႁၢဝ် ၸၼ်ႉတႃၼုမႁႃရႃၸိၵ။ 

ၶိူဝ်းၼၵ်ႈၵႃႇၼႆႉ ၸႅၵ်ႇပဵၼ် 4 ၸိူဝ်ႉသၢႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၸိူဝ်ႉသၢႆဝိရူပ်ႉပၢၵ်ႉဢၼ်မီးလမ်းတူဝ်ပဵၼ်သီလူင်ၶမ်း။ ၸိူဝ်ႉသၢႆဢေႇရႃႇပႃႇထႃႇမီးလမ်းတူဝ်သီၶဵဝ် ၊ ၸိူဝ်ႉသၢႆၶျႃႇပယပုတ်ႉတ မီးသီလမ်းတူဝ်မိူၼ် ႁုင်းႁႆး ၊ ၵၼ်ႇႁႃႇၵူဝ်ႇတမ်ႇမ ၸိူဝ်ႉသၢႆၼၵ်ႈၵႃးမီးလမ်းတူဝ်ပဵၼ်သီလမ်

လွင်ႈၵိူတ်ႇ ၼႃႇၵ မီး 4 မဵဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၵိူတ်ႇ လၢႆးဢူဝ်ႇပႃႇပတိၵ ၵိူတ်ႇယႂ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ် ။

မိူၼ်ၼင်ႇ ၶျႃႇလႃႇပူႇၸႃႇ ၵိူတ်ႇၼႂ်းတွင်ႉ ၊ ဢၼ်ထသၵိူတ်ႇၼႂ်းၽွင်းၶႆႇ ။ သင်သေထသ ၵိူတ်ႇၼႂ်းၵူမ်ႇငႂ်ႈ။

 ၼၵ်ႈၵႃး ၸိူဝ်းမီးၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇပဵၼ် ဢူဝ်ႇပႃႇပတိၵ။ ပဵၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼႂ်းၼၵ်ႈၵႃး တႄႇဢဝ် မႄႈၼမ်ႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉ ၼွင် ၼႂ်းလူမ်း တေႃႇထိုင် ၸၼ်ု ၵၢင်ႁၢဝ် မႁႃႇရႃႇၸိၵ တၢင်းသီႇ  ။ ၸၢဝ်းၼၵ်ႈၵႃးၶဝ်ၼႆႉ ယူႇတႂ်ႈၽွင်းငမ်း ၶွင်ၸဝ်ႈဝိရုပၵ်ႉ၊ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸဵင်ႇပွတ်းတူၵ်း ၶွင်မိူင်းၽီၸၼ်ၸႃတုမႁႃရႃၸိၵႃ ။

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ် ၼၵ်ႈၵႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်လီၶူၼ်းၶဝ်းလေႃး လႄး ၵၼ် ၸွမ်းတၢင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ် ၶႂ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယၵ်း ၼႆႉ ပဵၼ်ဢမၼုသ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း ဢၼ်မီးၽူႈၵူၼ်းၼပ်ႉယမ် ဢမ်ႇၼၼ် မီးလွင်ႈပူႇ ၸေႃႇလူၺ်ႈတၢင်းၵိၼ်ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်။

 ယၵ်းၶဝ်ၼႆႉ မီးလၢႆၸၼ်ႉ။ ယၵ်းၸၼ်သုင် ယၵ်းၸၼ်ႉၵၢင် ယၵ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၸွမ်းၼင်ႇ ထႃႇၼ သုင်တႅမ်ႇလူၺ်ႈၵၢၼ်တၢင်းလီဢၼ်ယၢမ်ႈႁဵတ်းသၢင်ဝႆႉ ၸိူင်ပိူင်ႈၵၼ်ဝႆႉ ။

ယၵ်းၸၼ်ႉသုင် ၶဝ်ၼႆႉမီးႁေႃ ဢၼ်ဢဝ်ၶမ်းႁဵတ်းဝႆႉ။ မီးႁၢင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈလီ မီးၶူဝ်းၵႅဝ်ႈ မီးႁေႃၵီဝ်ႈလူင် ပဵၼ်တီႈယူႇ မီတူဝ်သီလိူင် မီးတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ပဵၼ်တိပ်ႉ လႄႈ မီးၽူႈလုမ်း လႃးတၢင်းၼမ် ။

ယၵ်းၸၼ်ႉၵၢင် ၵမ်ႈပႃႈၼမ် ပဵၼ်ၶႃႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶွင်မူႇယၵ်းၸၼ်ႉထိၼိုင်ႈ လႄႈမီးယၵ်း ၸၼ်ႉတႅမ်ႇပဵၼ်ၽူႈႁပ်ႉၸႂ်ႉ ။

ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ်ႁၢင်ႈၸႃႉ ၶူၼ်ႁူဝ်ၵူင်ႇ တူဝ်ၶဵင်ႈ တႃၵူင်ႇ လႄႈ ၼိူဝ်ႉၼင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိုၼ်သၢႆး။ သၽႃႇဝႁၢႆႉၸႃႉ ဢၼ်ၵိူတ်ႇပဵၼ်ယၵ်းမႃးၼၼ်ႉ မီး 3 မဵဝ်း ၵိူတ်ႇမိူၼ်ဢူဝ်ႇပႃႇပႃႇတိၵႃႇ ၵိူတ်ႇမႃးယဝ်ႉ ယႂ်ႇမႃးၵမ်းလဵဝ်။ ၶျႃႇလႃႇပူႇၸႃႇၼႆႉ ၵိူတ်ႇမႃးၼႂ်းတွင်ႉ လႄႈ ၵိူတ်ႇမႃး ၼႂ်းၵူမ်ႇငႂ်ႈ။

 တီႈယူႇယၵ်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼႂ်းထမ်ႈ ၼႂ်းလွႆ ၼႂ်းၼမ်ႉ ၼႂ်းလိၼ် ၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်းၵူၼ်း ၼႂ်းလူမ်း လႄႈ မီးႁေႃၸၢမ်ႇပုၺ်ႈယူႇ တီႈလွႆသီႇၼေႇရူ ၼႂ်းၵၢင်ႁၢဝ်ၸႃတုမႁရႃၸိၵႃတင်း 4  ယၵ်းၶဝ်ၼႆႉယူႇတႂ်ႈ ၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈဝႅတ်ႉသူႇဝၼ်ႇ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၸဝ်ႈ ၵူႇဝႄႇရႃႇလူင်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မိူင်းၵၢင်ႁၢဝ်။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵုင်ႇမုၼ် လႄႈ ၸႂ်မႆႈၸႂ်ၶီသေ ၵိူတ်ႇမႃး ပဵၼ်ယၵ်းလူင်၊ ၵႆႉၸႂ်လမ်လႄႈ ၸႂ်လမ် ၸိုင်ယူႇၼႂ်းပုမ်မတေႇဝ ရူၵ်ႉၶႃႇတေႇဝႃႇ၊ဢႃႇၶသတေႇဝႃႇ။

ဝိမၢၼ်ႇၵၢင်ႁၢဝ် 3 မဵဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဝိမၢၼ်ႇတႂ်ႈ။ မီးႁေႃႁိၼ် ဢၼ်မီးတီႈလဵဝ် ၵၼ်တင်းၵူၼ်း။ ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူၺ်ႈတီႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းယူႇ သဝ်း ၸၼ်ႉၵၢင်ႁၢဝ် မႁႃရႃၸိၵႃတင်းသီႇ ၼႆယူႇ။

ပုမ်းမတေႇဝႃ ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းၵူၼ်း၊ ယူႇသဝ်း တီႈလွႆ  တီႈၵွင်လိၼ် တီႈတႂ်ႈလိၼ် တီႈလွႆ တီႈမႄႈၼမ်ႉ တီႈႁိူၼ်း တီႈဝတ်ႉၵျွင်း တီႈႁူင်းႁေႃ တီႈၵွင်းမူး ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၵေႃႈမီး ႁေႃႁိၼ် ႁင်းၽႂ်ႁင်းမၼ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး၊တေလႆႈၸွၼ်ယူႇၼႂ်းႁေႃၶွင်ၶုၼ်ယၵ်းတၢင်ႇၵေႃႉ ။

ရူၵ်ႉၶႃႇတေႇဝၶဝ်ၼႆႉ ယူႇၼႂ်းတူၼ်ႈမႆႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၸိၵ်းမႆႉလၢႆလၢႆမဵဝ်း ဢၼ်သုင် လိူဝ် ၶိုၼ်ႈၵႂႃၢ မီးဝိမၢၼ်ႇႁေႃႁိၼ် လႄႈ ဢမ်ႇႁေႃႁိၼ် တင်းသွင်ဢၼ်။

ဢၵႃသတေႇဝ ၼႆႉ မီးႁေႃဝိမၢၼ်ႇယူႇ ၼႂ်းၵၢင်လူမ်း၊ သုင်လိူဝ်လိၼ်မွၵ်ႈ 1 ယူဝ်ႇၸၼႃႇ (မွၵ်ႈ 16  လၵ်းၶွင်မိူင်းၵူၼ်)။