လွင်ႈတူၺ်းထိုင် ႁူၵ်းၽၢႆႇ

 

လွင်ႈတူၺ်းထိုင် ႁူၵ်းၽၢႆႇ

ၶေႃႈမုလ်းဢၢင်ႈဢိင်ပီတၵၢတ်ႈၽၢႆႇထႆး ၊ ทิศ (ทิศเบื้องบน).ปา. ที. ๑๑/๑๙๕-๒๐๖/๑๗๔–๒๐๕.

 

ၼႂ်းဢရိယဝိၼၺ်း

 

မီးၵၢၼ်ၼွပ်ႈၼွမ်ႉတေႃႇထိတ်ႉႁူၵ်းပႃႈၼင်ႇႁိုဝ်ၽွင်ႈၸဝ်ႈၶႃႈ!ၶဵၼ်းတေႃႈၽြႃး ပဵၼ်ၸဝ်းၸီႉၼေထံဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ၼွပ်ႈၼွမ်ႉတေႃႇၼႃႈတၢင်း ႁူၵ်းၽၢႆႇ သေၵမ်းၶႃႈ !

 

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈထိသ်ႉတၢင်းႁူၵ်းၼႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉမီးယူႇ

 

႑ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ မႃတႃ ပီတႃ ၼၼ်ႉပဵၼ်            ပုရတ်ထိမႃ  ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈၼႃႈ

႒ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ သြႃႇသံမႃး ၼၼ်ႉပဵၼ်             ထၵ်ၶိၼႃ      ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈၶႂႃ

႓ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈမေးၼၼ်ႉပဵၼ်                 ပၸ်သီမႃ     ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈလင်

႔ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ မိတ်ႉသႁႃယ ၼၼ်ႉပဵၼ်         ဢုတ်တရႃ   ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈသၢႆႉ

႕ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႈလဵင်ႉ ၼၼ်ႉပဵၼ်              ႁေတထိမႃ  ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈတႅမ်ႇ

႖ ပိူဝ်ႈႁူႉဝႃႈ သံမၼ ၽရၢမ်း ၼၼ်ႉပဵၼ်  ဢုပရိမႃ      ပဵၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈသုင်

 

႑ၼႃႈတီႈပိူဝ်ႈပတိပတ်ႈတေႃႇထိတ်ႉၽၢႆႇၼႃႈ

 

ၶႁပတီပုတ်ႇ !  ထိတ်ႉၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉပဵၼ် မႃတႃ ပီတႃ  ဢၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ထုၵ်ႇလီ ပတိပတ်ႈတူၺ်းထိုင်ၼႂ်းထႃႇၼ ႁႃႈ ပိူင် -

( ႑) ၶဝ်လဵင်ႉႁဝ်းမႃးယဝ်ႉ ႁဝ်းၶိုၼ်းလဵင်ႉၶဝ်တွပ်ႇတႅၼ်း

(႒) ပုတ်ႈတိၼ်တၢင်မိုဝ်း ပုတ်ႈႁဵတ်းၼႃႈၵၢၼ်

(႓) ပတိပတ်ႈ တေႃႇၵူၼ်းၼႂ်းမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်း

(႔) ပတိပတ်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းလီ

(႕) မိူဝ်ႈၶဝ်လပ်းတႃလိုမ်းမိူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉႁဝ်းၸင်ႇႁဵတ်းထၵ်းသီၼႃ

ထၢၼ် သူင်ႇၵုသူလ်ပၼ်

 

 

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉၽၢႆႇၼႃႈ ၼၼ်ႉပဵၼ် မႃတႃ ပီတႃ ဢၼ်လုၵ်ႈလၢင်း ပတိပတ်ႈ တေႃႇလူၺ်ႈထႃႇၼ ႁႃႈ ပိူင် ၼင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်း ထိုင်လုၵ်ႈလၢင်းလူၺ်ႈ    ထႃႇၼ ႁႃႈ ပိူင်ၼင်ႇၸိူင်ႉၼႆ -

(႑) ဢမ်ႇပွင်သၢင်ႈလွင်ႈဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ

(႒) တင်ႈၸႂ်ယူႇၼႂ်းတၢင်းလီ

(႓) ႁဵၼ်းႁူႉလွင်ႈသိလ်ထမ်း၊  သိလပ

(႔) ႁႂ်ႈမီးၵူႈႁူမ်ႈၸၢတ်ႈပၢၼ်လူၺ်ႈၸွမ်းဢၼ်ၵိုင်ႇထိူၵ်ႈ

(႕) မွပ်ႈဢၢပ်ႈပၼ်ၶူဝ်းၶွင်ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ ထိတ်ႉၽၢႆႇၼႃႈၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ၵုလပုတ်ႇၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉဝႆႉယဝ်ႉ  ပဵၼ်ထိတ်ႉဢၼ်ၵသဵမ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ။

 

႒ ၼႃႈတီႈပိူဝ်ႈပတိပတ်ႈတေႃႇထိတ်ႉၽၢႆႇၶႂႃ

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉၽၢႆႇၶႂႃၼၼ်ႉပဵၼ်သြႃႇ ဢၸႃရိယ ဢၼ်တပေး ထုၵ်ႇ လီပတိပတ်ႈတေႃႇလူၺ်ႈ ထႃႇၼ ႁႃႈပိူင် ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ

(႑) လူၺ်ႈၵၢၼ်လုၵ်ႉၶိုၼ်ႈႁပ်ႉ

(႒) လူၺ်ႈၵၢၼ်ၶဝ်ႈၸူးပိူဝ်ႈတႃႇႁပ်ႉၸႂ်ႉ

(႓) လူၺ်ႈၵၢၼ်ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်

(႔) လူၺ်ႈၵၢၼ်ပႂ်ႉႁပ်ႉၸႂ်ႉ

(႕) လူၺ်ႈၵၢၼ်ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းသွၼ်

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉၽၢႆႇၶႂႃ ပဵၼ်သြႃႇသံမႃး ဢၸႃရိယ ဢၼ်တပေး ပတိပတ်ႈ တေႃႇလူၺ်ႈထႃႇၼ ႁႃႈပိူင်ယဝ်ႉ ထုၵ်ႉႇလီတူၺ်းထိုင် တပေး လူၺ်ႈလွင်ႈ ႁႃႈပိူင်ၼင်ႇၼႆ ၊

(႑) ၸီႉၼေလွင်ႈလီ

(႒) သွၼ်ပၼ်လွင်ႈလီ

(႓) မွၵ်ႇသိလပဝိထယႃး

(႔) ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈႁူႉၸၵ်းၼႂ်းမူႇမိတ်ႉသႁႃယ

(႕) တူၺ်းထိုင်လူလွမ်ၼႂ်းၵူႈလွင်ႈ

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉထိတ်ႉၽၢႆႇၶႂႃၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ၵုလပုတ်ႇၼၼ်ႉ ပိတ်းၵၼ်ႈဝႆႉ ယဝ်ႉ ပဵၼ်ထိတ်ႉဢၼ်ၵသဵမ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ ။

 

႓ ၼႃႈတီႈပိူဝ်ႈပတိပတ်ႈတေႃႇထိတ်ႉၽၢႆႇလင်

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉပဵၼ်ၼၢင်းမေး ဢၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ထုၵ်ႇလီ ပတိပတ်ႈ တေႃႇလူၺ်ႈထႃႇၼ ႁႃႈပိူင် မိူဝ်ႈတေႃႇၼႃႈလႄႈ လပ်ႉလင်ၼၢင်းမေး ဢၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်ထုၵ်ႇလီ  ပတိပတ်ႈ ႁႃႈ ပိူင်ၼင်ႇၼႆ -

(႑) ယုၵ်ႉယွင်ႈ ၼၢင်းမေး

(႒)  ဢမ်ႇပႅင်းၸင်း ၼၢင်းမေး

(႓) ဢမ်ႇၼွၵ်ႈၸႂ် ၼၢင်းမေး

(႔)  မႅင်ႇၼႃႈတီႈပဵၼ်ယႂ်ႇႁႂ်ႈၼၢင်းမေးပဵၼ်ၽူႈလုမ်းလႃးၶူဝ်းၶွင်

(႕) မႅင်ႇပၼ်ႁႂ်ႈၼၢင်းမေးလႆႈမီးၶိူင်ႈႁွႆႈတိုဝ်း

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ꩪိတ်ႉၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉပဵၼ်ၼၢင်းမေး ဢၼ်ၸဝ်ႈၽူဝ်လႆႈ ပတိပတ်ႈလူၺ်ႈ ထႃႇၼ ႁႃႈပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်း ထိုင်ၸဝ်ႈၽူဝ် မိူဝ်ႈတေႃႇၼႃႈလႄႈလပ်ႉလင် ႁႃႈပိူင်ၼင်ႇၼႆ -

(႑)  ၸတ်းၸႅင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းလီ

(႒) ၸွႆႈလိူဝ်ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း လႄႈ ပီႈၼွင်ႉ

(႓) ဢမ်ႇလၵ်ႉၼွၵ်ႈၸႂ်ၸဝ်ႈၽူဝ်

(႔) ၸွမ်းထိင်းသိမ်းၶူဝ်းၶွင်

(႕) မီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်တႃႇၼႃႈႁိူၼ်း

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆယဝ်ႉꩪိတ်ႉၽၢႆႇလင်ၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ၵုလ်ပုတ်ႇ ၼၼ်ႉပိတ်း ၵၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ ပဵၼ်ꩪိတ်ႉဢၼ်ၵသဵမ် ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ ။

 

႔ ၼႃႈတီႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈတေႃႇꩪိတ်ႉၽၢႆႇသၢႆႉ

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ꩪိတ်ႉပိူင်ႈသၢႆႉၼၼ်ႉပဵၼ် မိတ်ႉသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ) ဢၼ်ၵုလ်ပုတ်ႇထုၵ်ႇ လီပတိပတ်ႈတေႃႇ ႁႃႈပိူင် ၼၼ်ႉပဵၼ်

(႑) လွင်ႈယိုၼ်ႈမႅင်ႇ

(႒) လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃဢွၼ်ႇဝၢၼ်

(႓) လွင်ႈပၼ်ၽွၼ်းလီတေႃႇၵၼ်

(႔) လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်း

(႕) ဢမ်ႇလၢတ်ႈဢမ်ႇႁဵတ်းလွင်ႈဢၼ်ၸၢင်ႈတႅၵ်ႇယၢႆႈၵၼ်

 

 

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉၽၢႆႇသၢႆႉ ပဵၼ်မိတ်ႉသႁႃယ (ဢူၺ်းလီး ဢၼ် ၵုလ်ပုတ်ႇပတိပတ်ႈတေႃႈႁႃႈပိူင်ယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းထိုင် ၵုလ်ပုတ်ႇ လူၺ်ႈထႃၼ ႁႃႈပိူင်ၼင်ႇၼႆ

(႑) တူၺ်းထိုင်မိတ်းသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ) ၽူႈလူင်လိုမ်း

(႒) တူၺ်းလွမ်ပၼ်ၶူဝ်းၶွင်မိတ်းသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ) မိူဝ်ႈလူင်လိုမ်

(႓) ပဵၼ်တီႈပိုင်ႈဢိင်ၶွင်မိတ်းသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ) မိူဝ်ႈမီးၽေး

(႔) ဢမ်ႇပွႆႇပႅတ်ႈမိတ်းသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ) မိူဝ်ႈထူပ်းၽေး

(႕) ၼပ်ႉထိုဝ်ၼႂ်းမူႇပီႈၼွင်ႉၶွင်မိတ်းသႁႃယ (ဢူၺ်းလီ)

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉထိတ်ႉၽၢႆႇသၢႆႉၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ၵုလ်ပုတ်ႇၼၼ်ႉ ပိတ်းၵၼ်ႈယဝ်ႉ ပဵၼ်ထိတ်ႉၵသဵမ်ယယဝ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ ။

 

႕ ၼႃႈတီႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈတေႃႇထိတ်ႉၽၢႆႇတႅမ်ႇ

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ꩪိတ်ႉပိူင်ႈတႅမ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢင်ႈ (ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်) ဢၼ်ပေႃႇလဵင်ႉ ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈတေႃႇလူၺ်ႈထႃႇၼ ႁႃႈပိူင်ၼင်ႇၼႆ -

(႑) လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းဢဵၼ်ႁႅင်း

(႒) လဵင်ႉၶဝ်ႈၽၵ်းလီ လႄႈ သူးတွၼ်ႈ

(႓) လွင်ႈယူတ်းယႃပၢႆးယူႇလီမိူဝ်ႈမီးတၢင်းပဵၼ်

(႔) လွင်ႈမႅင်ႇပၼ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်လီဢၼ်ဝၢၼ်

(႕) ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉပိူင်ႈတႅမ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈၸၢင်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ် ပေႃႈလဵင်ႉ  ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈလူၺ်ႈထႃႇၼ ႁႃႈပိူင်ယဝ်ႉ ၵမ်ႉထႅမ် ႁဵတ်း တေႃႇ ပေႃႈလဵင်ႉ ႁႃႈပိူင် ၼင်ႇၼႆ -

(႑) ပဵၼ်ၽူႈလုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ဢွၼ်တၢင်းပေႃႈလဵင်ႉ

(႒) လိုဝ်ႈၵၢၼ်ဝၢႆးလင်ပေႃႈလဵင်ႉ

(႓) ယိပ်းဢဝ်ၶွင်ဢၼ်ပေႃႈလဵင်ႉပၼ်

(႔) တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်

(႕) ႁဵတ်းသၢင်ႈႁႂ်ႈပေႃႈလဵင်ႉမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ ထိတ်ႉပိူင်ႈတႅမ်ႇၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ၵုလ်ပုတ်ႇၼၼ်ႉ ပိတ်းၵၼ်ႈယဝ်ႉ ပဵၼ်ထိတ်ႉၵသဵမ် ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ ။

 

႖ ၼႃႈတီႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈတေႃႇထိတ်ႉပိူင်ႈသုင်

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉပိူင်ႈသုင်ၼၼ်ႉပဵၼ် သႃမၼ ရႁၢၼ်း ဢၼ်ၵုလ်ပုတ်ႇ ထုၵ်ႇလီပတိပတ်ႈတေႃႇလူၺ်ႈထႃၼ ႁႃႈပိူင် ၼင်ၼႆ -

(႑) ၵၢၼ်မႅတ်ႉတႃႇ ၵႃယၵံ

(႒) ၵၢၼ်မႅတ်ႉတႃႇ ဝႃၸီၵံ

(႓) ၵၢၼ်မႅတ်ႉတႃႇ မၼေႃးၵံ

(႔) ဢမ်ႇပိၵ်ႉၽၵ်းတူ ( ယိၼ်းလီႁပ်ႉတွၼ်ႈ)

(႕) ၵၢပ်ႈလူႇဢမိသထၢၼ်

ၶႁပတီပုတ်ႇ ! ထိတ်ႉပိူင်ႈသုင်ၼၼ်ႉပဵၼ် သႃမၼ ရႁၢၼ်း ဢၼ် ၵုလ်ပုတ်ႇ ပတိပတ်ႈတေႃႇ လူၺ်ႈထႃၼႁႃႈပိူင်ယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီတူၺ်း ထိုင်ၵုလ်ပုတ်ႇ လူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းႁူၵ်းပိူင် -

(႑) ယႃႇၵေႃႇဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ

(႒) ႁႂ်ႈတင်ႈယူႇၼႂ်းတၢင်းလီ

(႓) ဢၼုၶေႃႉလူၺ်ႈၸႂ်လီငၢမ်း

(႔) ႁႂ်ႈထွမ်ႇလွင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈထွမ်ႇ

(႕) ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈလႆႈထွမ်ႇယိၼ်းၼၼ်ႉၸႅင်ႈလႅင်းလီၶိုၼ်ႈ

(႖) မွၵ်ႇလၢတ်ႈတၢင်းလီပၼ်

မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸိူင်ႉၼၼ်ထိတ်ႉပိူင်ႈသုင်ၼၼ်ႉပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈ ပိတ်းၵၼ်ႈယဝ်ႉပဵၼ် ထိတ်ႉ ဢၼ်ၵသဵမ် ဢမ်ႇမီးၽေးယဝ်ႉ ။

 

ၵႂၢမ်းမၢႆ သင်ၽူႈလူ ဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်

ထိတ်ႉ =  ပႃႈ - ၽၢႆႇ = ပႃႈၼႃႈ ၊ ပႃႈလင် ၊ ပႃႈသၢႆႉ ၊ ပႃႈၶႂႃ ၊ ပႃႈၼိူဝ်၊ ပႃႈတႂ်ႈ = ၸႂ်ႉဝႃႈၽၢႆႇၼႆၵေႃႈလႆႈ ။

ၶႁပတီ = ၽူႈမီးထႃႇၼ ။ ၽူႈမၢၵ်ႈမီး  ။ ပုတ်ႇ  = လုၵ်ႈ ၊ လုၵ်ႈၽူမၢၵ်ႈမီး ။ ၵူၺ်းဢမ်ႇပႆႇထိုင်ၸၼ်ႉပဵၼ်သထေး။

ၶႁပတီပုတ်ႇ = လုၵ်ႈၽူႈမီးထႃႇၼ ၊ လုၵ်ႈၽူႈမၢၵ်ႈမီး