ပိုၼ်ၽေႈမႅတ်ႉတႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ

 

ပိုၼ်ၽေႈမႅတ်ႉတႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ

ၶေႃႈမုလ်းပီတၵတ်ႈၽၢႆႇထႆး  -บาลี สตฺตก. อํ. ๒๓/๓๐๘/๑๖๐.,   -บาลี มู. ม. ๑๒/๕๑๘/๔๘๒., -   บาลี เอกาทสก. อํ. ๒๔/๓๗๖/๒๒๒.,   -บาลี สี. ที. ๙/๓๑๐/๓๘๓

 

သူၸိုင်ႁဵၼ်းႁူႉၸိုင်ႉၼင်ႇၼႆဝႃႈၸိတ်ႇၶွင်ႁဝ်းၸင်ႇတင်ႈမၼ်ႈ ယူႇၼႂ်းၽၢႆႇ ၼႂ်း လႄႈဢၵုသုလ်ဢၼ်ပဵၼ်ဢပႅတ်ႈ ၸိူဝ်းၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈ ယဝ်ႉတေဢမ်ႇႁူမ်ႇ ငမ်းၸိတ်ႇၸႂ်လႆႈ

 

မိူဝ်ႈလႂ်ၸိတ်ႇၸႂ်ၶွင်ၸိူဝ်းသူပဵၼ်ၸိတ်ႇတင်ႈမၼ်ႈလီယဝ်ႉၼႂ်းၽၢႆႇၼႂ်း လႄႈ ဢၵုသူလ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ဢပႅတ်ႈၸိူဝ်းၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးယဝ်ႉဢမ်ႇ ႁူမ်ႇ ငမ်းၸိတ်ႇ ၸႂ်လႆႈ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ သူၸိုင် ႁဵၼ်းႁူႉၸိူင်ႉၼႆဝႃႈ ႁဝ်းၸိုင်ၵျၢင်ႉၵမ် ပိူဝ်ႈမႅတ်ႉတႃႇ ၸေတူဝီမုတ် ၵရုၼႃၸေတူဝီမုတ်ႉ မုထီတႃၸေတူဝိမုတ် ဢုပိၵ်ၶႃႇၸေတူ ဝီမုတ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇယၢၼ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇ တီႈတင်ႈႁႂ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း

ၵဵပ်း ႁွမ်တၢင်းလီဝႆႉလီငၢမ်း

 

မိူဝ်ႈသူၶူၼ်ႉႁၼ်လွင်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်ၼႂ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ လွင်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်တဵမ် ထူၼ်ႈ ဝႆႉ ပူၼ်ႉယဝ်ႉ လွင်ႈဢၵုသူလ်ႇဢၼ်ပဵၼ်ဢပႅတ်ႈ လွင်ႈယိၼ်းလီၵေႃႈပေႃႇ မိူဝ်ႈ လွင်ႈယိၼ်းလီပေႃႇမႃး ယဝ်ႉ လွင်ႈပီတိ ၸင်ႇၵိူတ်ႇ မိူဝ်ႈသူမီးၸႂ်ဢၼ်ပဵၼ် လူၺ်ႈ လွင်ႈပီတိယဝ်ႉ တူဝ်ၵႃယ ၸင်ႇၼိမ် မိူဝ်ႈၽူႈမီးတူဝ်ၵႃႇယမၼ်ႈၼိမ် ယဝ်ႉၸင်ႇမီးသုၶၸိတ်ႇၶွင်ၽူႈမီးသုၶၸင်ႇတင်ႈမၼ်ႈပဵၼ် သမ်မႃထိ

 

မိူဝ်ႈသူမီးၸိတ်ႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈလူၺ်ႈမႅတ်ႉတႃႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်း ပႃႈၼိုင်ႈ ယူႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသွင်ယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်း ပႃႈသၢမ် ယူႇ ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသီႇယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် သူမီးၸိတ်ႇမႅတ်ႉ တႃႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁႃၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇမီးဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ ဢမ်ႇ မီးၽယပၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈၼိူဝ်   ပႃႈတႂ်ႈ တီႈသုင်လႄႈတီႈတႅမ်ႇ

လႄႈ  ပႃႈၶႂႃ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈၼႃႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် တင်းလုၵ်ႈလေႃးၵ

 

မိူဝ်ႈသူမီးၸိတ်ႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈလူၺ်ႈၵရုၼႃႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်း ပႃႈၼိုင်ႈယူႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသွင်ယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသၢမ်ယူႇ ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသီႇယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် သူမီးၸိတ်ႇၵရုၼႃႇဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁႃၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇမီးဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ ဢမ်ႇမီးၽယပၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈၼိူဝ်   ပႃႈတႂ်ႈ တီႈသုင်လႄႈတီႈတႅမ်ႇ လႄႈ ပႃႈၶႂႃ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈၼႃႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် တင်းလုၵ်ႈလေႃးၵ

 

မိူဝ်ႈသူမီးၸိတ်ႇဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈလူၺ်ႈမုထိတႃႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်း ပႃႈၼိုင်ႈယူႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသွင်ယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇ တၢင်းပႃႈသၢမ်ယူႇ ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသီႇယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် သူမီးၸိတ်ႇမုထိတႃႇဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁႃၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇမီးဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ ဢမ်ႇမီးၽယပၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈၼိူဝ် ပႃႈတႂ်ႈ

တီႈသုင်လႄႈတီႈတႅမ်ႇ လႄႈ ပႃႈၶႂႃ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈၼႃႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် တင်းလုၵ်ႈလေႃးၵ

 

 

မိူဝ်ႈသူမီးၸိတ်ႇဢၼ်တဵမ် ထူၼ်ႈ လူၺ်ႈဢုပိၶႃႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇ တၢင်း ပႃႈၼိုင်ႈယူႇ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသွင်ယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသၢမ်ယူႇ ပိုၼ်ၽေႈ ၵႂႃႇတၢင်းပႃႈသီႇယူႇၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ် သူမီးၸိတ်ႇဢုပိၵ်ႉၶႃႇဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ပဵၼ်ဢၼ်ယႂ်ႇ ႁႃၵႃႈၶၼ်ဢမ်ႇလႆႈ ဢမ်ႇမီးဝူတ်ႈၵၢမ်ႇ ဢမ်ႇမီးၽယပၢတ်ႈ ပိုၼ်ၽေႈၵႂႃႇတၢင်းပႃႈၼိူဝ်   ပႃႈတႂ်ႈ တီႈသုင်လႄႈတီႈတႅမ်ႇ လႄႈ ပႃႈၶႂႃ ၵူႈၽၢႆႇၵူႈၼႃႈ ၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ် တင်းလုၵ်ႈလေႃးၵ

 

(သရပုၶႃရႃၼီ= ၸိုဝ်ႈၼွင်ၼမ်ႉ) မီးၼမ်ႉသႂ်ၸိတ်ႇ ၵတ်းယဵၼ် ၸိုၼ်ႈသႂ် မီးတႃႈဢၼ်လီ မီးလွင်ႈသိူဝ်းၸႂ်လီ မိူဝ်ႈၽူႈၵူၼ်းမႃးၼႃႈတၢင်းဢွၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်း တၢင်းႁွင်ႇ  တၢင်းၸၢၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၵူႈပႃႈ ၽၢႆႇသေမႃး ဢၼ်ထုၵ်ႇ လႅတ်ႇၽဝ် တွင်ႉမႆႈသႆႈလိူတ်ႇ ၶဝ်ႈမႃးထိုင်(သရပုၶႃရႃၼီ = ၸိုဝ်ႈၼွင်ၼမ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ လွင်ႈႁွၼ်ႉမႆႈသႆႈလိူတ်ႇ ၼၼ်ႉၸိုင် ႁၢႆၵႂႃႇ ၼင်ႇၼၼ်

 

သူမႃးထိုင်ၼႂ်းထမ်းဝိၼၺ်း ဢၼ်တထႃၶတၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပိုၼ်ၽေႈဝႆႉ ယဝ်ႉ တိုဝ်းၵမ် မႅတ်ႉတႃႇ ၵရုၼႃႇ မုထိတႃႇ လႄႈ ဢုပိၵ်ႉၶႃႇ ၸိူင်ႉၼၼ် ၸင်ႇ လႆႈလွင်ႈၼိမ် ၼႂ်းၽၢႆႇၼႂ်း  ၼင်ႇၼၼ် ႁဝ်းၸိုင်ၵၢဝ်ႇဝႃ ပဵၼ်ၽူႈပတိပတ်ႈ ၶေႃႈ ပတိပတ်ႈဢၼ်လီတွၼ်း

 

မိူၼ်ၼင်ႇၽူႈမီးႁႅင်းပဝ်ႇပီႇ ပဝ်ႇႁႂ်ႈလႆႈယိၼ်းတူဝ်ႈထိုင်တၢင်းသီႇၼႃႈ လူၺ်ႈဢမ်ႇယၢပ်ႇ ယဵၼ်း ၼႂ်းမႅတ်ႉတႃႇၸေတူဝီမုတ်တိ၊ ၵရုၼႃႇၸေတူဝီမုတ်တိ၊ မုထိတႃႇၸေတူဝီမုတ်တိ၊ ဢုပိၶႃႇၸေတူဝီမုတ်တိ ဢၼ်တိုဝ်းၵမ်လီယဝ်ႉၸိူင်ႉၼႆ ၵၢမ်ႇဢၼ်မီး ႁဵတ်းယူႇၸင်ႇဢမ်ႇလိူဝ် ဢမ်ႇတင်ႈယူႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇၼၼ်

 

မိူဝ်ႈလႆသူၼင်ႈသမ်မႃထိယူႇၸိူင်ႉၼႆ တိူဝ်းလီယဝ်ႉ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉသူ ၸင်ႇ ၵႂႃႇတၢင်းလႂ်ၵေႃႈၸင်ႇ မီးတၢင်းသိူဝ်းၼႂ်းတၢင်းၼၼ်ႉၸုၵ်းယူႇ တီႈ လႂ် ၵေႃးမီးတၢင်းသိူဝ်းယူႇတီႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈမႅတ်ႉ တႃႇၸေတူဝီမုတ်တိ ဢၼ်ပူၵ်ႉၵူလ်ႇ

 

တိုဝ်းၵမ်မႃးၸဵမ်လႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်းလီၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ တိုဝ်းၵမ် ႁႂ်ႈၼမ်ယူႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမိူၼ်ၼင်ႇ ၽႁႃၼ ဢၼ်လီယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈ တင်ႈ ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉယူႇတႃႇ သေႇၶတ်းၸႂ်ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ ၸင်ႇပိုင်ႈ လႆႈ  ႁပ်ႉ

 ၽွၼ်းလီ ႑႑ ပိူင် ၼႆႉပဵၼ်ၼင်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ

(႑) လပ်းၵေႃႈမီႈတၢင်းသိူဝ်း

(႒) တိုၼ်ႇမႃးၵေႃႈမီးတၢင်းသိူဝ်း

(႓) ဢမ်ႇၾၼ်ႁၢႆႉ

(႔) ပဵၼ်တီႈႁၵ်ႉႁွမ်မူႇ မၼုသ ၵူၼ်းတၢင်းလၢႆ

(႕) ပဵၼ်တီႈႁၵ်ႉႁွမ်ၶွင်မူႇ ဢမၼုသ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်း

(႖) တေႇဝတႃႇ တူၺ်းထိုင်

(႗) ၾႆးၵေႃႈလီ ယႃၵွင်ႉၵေႃႈလီလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၵေႃႈလီဢမ်ႇတိူဝ်ႉပူၵ်ႉၵူလ်ႇၼၼ်ႉလႆႈ

(႘) ၸိတ်ႇတင်ႈမၼ်ႈလႆႈဝႆး

(႙) သီၼႃႈၽွင်ႇသႂ်

(႑႐) ဢမ်ႇလူင်လိုမ်း မိူဝ်ႈၸမ်တၢႆ

(႑႑) မိူဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇႁူႉၸႅင်ႈၼႂ်းထမ်းဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်ၶိုၼ်ႈ ၸင်ႇၵိူတ်ႇတီႈၼႂ်း ၽရူမ်လေႃးၵ

မိူဝ်ႈမႅတ်ႉတႃၸေတူဝီမုတ်တိ ဢၼ်ပူၵ်ႉၵူလ်ႇတိုဝ်းၵမ်ယူႇၸဵမ်လႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လီၶိုၼ်ႈယဝ်ႉ တိုဝ်း ၵမ်ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ပဵၼ်ၼင်ႇ ၽႁႃၼ ၼမ်ႉ တၢင်းႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈတင်ႈ ၵဵပ်းႁွမ်ယူႇတႃႇသေႇ တိုဝ်းၵမ် ယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ ၸင်ႇပိုင်ႈလႆႈၽွၼ်းလီ ႑႑ ပိူင်ၼႆႉယဝ်ႉ။

လၢႆးပိုၼ်ၽေႈမႅတ်ႉတႃႇၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပၺ်ၺတ်ႇဝႆႉ

ၼင်ႈသံမႃထိ မီးၸိတ်ႇတင်ႈမၼ်ႈ ၶဝ်ႈထိုင်သၼ်ႇတြႃး ပထမ တုတိယ တတိယ ၸတုထ သၢၼ်ႇ သေယဝ်ႇၵေႃႈပိုၼ်ၽေႈမႅတ်ႉတႃႇၵႂႃႇၵူႈၽၢႆႇၵူႈပႃႈ

တၢင်းႁွင်ႇ တၢင်းၸၢၼ်း တၢင်းဢွၵ်ႇ တၢင်းတူၵ်း တင်းၼိူဝ် တင်းတႂ်ႈ တူဝ်း တၢင်းလုၵ်ႈလေႃးၵ ဝႆႉၸိတ်ႇၸႂ်မိူၼ်ၼင်ႇၼမ်ႉတိုင်းသႂ် ႁႂ်ႈလႆႈဢိမ်ႇတဵမ် ႁႂ်ႈလႆၵတ်းယဵၼ်တူဝ်ၵၼ်တၢင်းလုၵ်ႈလေႃးၵတၢင်းသဵင်ႈ ။